Beleggen voor een kind: op eigen naam of op naam van het kind?
We krijgen vaak de vraag van ouders, grootouders, peters en meters die elke maand een bedrag willen beleggen voor een kind. Sommigen kiezen voor ETF’s of beleggingsfondsen, anderen denken aan bitcoin of andere crypto. De vraag is telkens dezelfde: doe ik dat best op mijn eigen naam, of meteen op naam van het kind?
Die keuze bepaalt vooral wie eigenaar is en wie later beslist wat er met het geld gebeurt. Wil je zelf kunnen kiezen wanneer je kind het krijgt, dan ligt beleggen op eigen naam meer voor de hand. Wil je het geld nu al aan je kind geven, dan past beleggen op naam van het kind beter. Daar horen wel beperkingen bij: je beheert voortaan het vermogen van je kind en vanaf 18 jaar beslist je kind in beginsel zelf.
In het kortIn eigen naam beleggen geeft je meer controle. Je beslist zelf wanneer je verkoopt en wanneer je iets aan het kind geeft. De portefeuille blijft wel deel uitmaken van jouw vermogen of het gemeenschappelijk vermogen van jou en je eventuele partner. In de praktijk zorgt dit bij een onverwacht overlijden of een scheiding vaak voor problemen: het geld was bedoeld voor het kind, maar juridisch behoort het nog tot het vermogen van de (groot)ouder, of tot het gemeenschappelijk vermogen van beide ouders. Op naam van je kind beleggen betekent dat het vermogen van je kind is. Je kan het niet zomaar terugnemen of voor jezelf gebruiken. Tijdens de minderjarigheid beheer je het in het belang van je kind. Vanaf 18 jaar krijgt je kind in beginsel zelf de controle. Finaal speelt natuurlijk ook de nieuwe meerwaardebelasting een rol waarbij investeren op naam van het kind zorgt voor een extra vrijstelling. Bij Aeacus Lawyers adviseren we vaak om met eigen vermogen op eigen naam te beleggen en een goed testament op te stellen, zodat je zelf bepaalt wanneer het kind klaar is om de portefeuille te krijgen. |
Inhoud
1. Op eigen naam beleggen: controle houden
Stel dat je vanaf de geboorte van je dochter elke maand €100 belegt. Je houdt daarvoor een aparte portefeuille bij op je eigen naam. Het is de bedoeling dat zij daar later haar studies, een eerste woning of eerste auto mee betaalt.
Zolang je de beleggingen niet aan haar schenkt, worden ze niet van haar doordat jij ze “voor haar” bijhoudt. Je behoudt dus de mogelijkheid om later te beslissen hoeveel je geeft en wanneer.
Het grote verschil is dus dat je juridisch gezien nog niets aan het kind geeft. Je bouwt een portefeuille op met de bedoeling die later te schenken, maar het geld blijft van jou. Beleg je met gemeenschappelijke middelen, dan kan het tot het gemeenschappelijk vermogen van jou en je partner behoren. Zolang je niet schenkt, behoud je de vrijheid om het geld een andere bestemming te geven.
Die vrijheid kan ook voor peters en meters belangrijk zijn. In de praktijk zien we soms dat het contact met het petekind na verloop van tijd verwatert en dat de schenker achteraf spijt krijgt van eerdere gulle schenkingen. Wat je nog zelf bezit, kan je een andere bestemming geven. Wat je al definitief hebt geschonken, kan je niet zomaar terugvragen.
Voor grootouders, peters, meters en andere schenkers die zelf geen ouder zijn, speelt nog iets mee: tijdens de minderjarigheid beheren in beginsel de ouders het vermogen van het kind. Schenk je bijvoorbeeld bitcoin omdat je in de toekomst ervan gelooft, of aandelen van een onderneming die je veelbelovend vindt, dan betekent dat niet automatisch dat die beleggingen tot de achttiende verjaardag behouden blijven. Binnen de regels van het ouderlijk goederenbeheer kunnen de ouders beslissen om ze te verkopen en de opbrengst anders te beleggen of in het belang van het kind te gebruiken. Voor bepaalde handelingen is wel toestemming van de vrederechter nodig. Hoe dat beheer precies werkt, bespreken we hieronder.
Om meteen met de deur in huis te vallen: beleggen op eigen naam geniet in de praktijk vaak onze voorkeur, omdat je zo zelf kan blijven beslissen wanneer je het vermogen aan je kind geeft en onder welke voorwaarden.
2. Op naam van je kind beleggen: nu al geven
Zet je geld op naam van je kind en is er sprake van een geldige schenking, dan behoort dat geld voortaan aan je kind toe. Hetzelfde geldt voor beleggingen die je daarmee voor je kind aankoopt.
Je kan die bedragen dan niet later terugnemen omdat je plannen veranderd zijn. Ook als je kind nog maar vijf jaar oud is, gaat het om zijn of haar vermogen.
Als ouder beheer je de goederen van je minderjarige kind en vertegenwoordig je het bij de handelingen die daarvoor nodig zijn. Dat volgt uit artikel 376 oud Burgerlijk Wetboek. Die bevoegdheid maakt je geen eigenaar. Je moet de beleggingen beheren in het belang van je kind.
Beleggen op naam van je kind past dus bij ouders die het vermogen nu al willen schenken en aanvaarden dat ze het niet meer vrij kunnen terugnemen.
Voor grootouders, ooms, tantes, peters en meters is dat een belangrijk aandachtspunt: door aan een minderjarig kind te schenken, geef je het vermogen in de praktijk doorgaans in beheer bij de ouders.
We zien vaak dat iemand een specifiek aandeel of een bepaalde cryptomunt voor een kind wil kopen, omdat de schenker sterk in de toekomst ervan gelooft. Het idee is dan dat het kind die belegging op zijn achttiende, twintigste of vijfentwintigste krijgt. Maar als je vandaag al schenkt, is het kind vandaag al eigenaar. De ouders kunnen dan, binnen de wettelijke grenzen en rekening houdend met eventuele geldige schenkingsvoorwaarden, beslissen om de belegging te verkopen en bijvoorbeeld met de opbrengst obligaties te kopen. Dat kan botsen met de bedoeling van de schenker, die net wilde dat het aandeel of de cryptomunt jarenlang behouden bleef.
Wil je zelf bepalen welke belegging behouden blijft en wanneer je ze overdraagt, dan is dat een belangrijke reden om voorlopig op eigen naam te beleggen. Wil je toch meteen schenken, dan moet je bekijken hoe je jouw bedoeling in geldige schenkingsvoorwaarden kan vastleggen.
Een laatste belangrijk punt is dat het kind vanaf zijn achttiende verjaardag in beginsel zelf over het geschonken vermogen kan beschikken. Wie jarenlang maandelijks spaart of belegt, kan tegen dan enkele tienduizenden euro’s hebben opgebouwd. Bij een bijzonder goed rendement kan dat bedrag nog veel hoger liggen.
Iedereen schenkt met de beste bedoelingen, maar in de praktijk zien we dat het resultaat niet altijd is wat de schenker voor ogen had. Een achttienjarige kan andere prioriteiten hebben dan studies of een eerste woning. Het geld kan dan snel opgaan aan luxevakanties of andere dure aankopen. In sommige dossiers zien we ook uitgaven aan alcohol, verdovende middelen of gokken. Als schenker kan je dat op dat moment niet zomaar tegenhouden.
Daarom adviseren wij vaak om het vermogen voorlopig op eigen naam te houden en pas later te schenken, bijvoorbeeld wanneer het kind een diploma heeft behaald en beter kan inschatten wat het met het geld wil doen. Zo kan je rekening houden met de maturiteit en de situatie van het kind, in plaats van de volledige controle automatisch op de achttiende verjaardag uit handen te geven.
3. Wat mag de ouder doen met de beleggingen van een minderjarige?
Hier zit een belangrijk praktisch verschil tussen beleggen op eigen naam en beleggen op naam van het kind. Met je eigen portefeuille kan je in beginsel zelf beslissen om beleggingen te verkopen, van strategie te veranderen of geld op te nemen. Bij een portefeuille van je kind moet je rekening houden met de regels voor het beheer van minderjarigenvermogen.
Ouders mogen in beginsel zelf de gewone beheershandelingen stellen. Denk aan het innen van dividenden en interesten, het opvolgen van rekeningen en het plaatsen van beschikbare gelden op een spaar- of termijnrekening. Je moet daarbij steeds handelen in het belang van je kind.
Voor bepaalde handelingen is een voorafgaande machtiging van de vrederechter nodig. Dat volgt uit artikel 378, § 1, in samenhang met artikel 410, § 1 oud Burgerlijk Wetboek. Vooral bij de verkoop van beleggingen vraagt dat aandacht.
Mag een ouder aandelen, crypto of fondsen van het kind verkopen?
Een verkoop van effecten (en mogelijks crypto) is in beginsel een vervreemding waarvoor toestemming van de vrederechter nodig is. Voor effecten met een vervaldag, zoals bepaalde obligaties of kasbons, wordt algemeen aanvaard dat de normale terugbetaling op die vervaldag geen machtiging vereist. Aandelen hebben doorgaans geen vervaldag: je kan een verkoop daarvan dus niet gelijkstellen met een belegging die gewoon afloopt.
Bij een verkoop om te herbeleggen bestaat een belangrijke nuance. Het vervangen van effecten door gelijksoortige beleggingen kan onder het gewone beheer vallen. In dat geval is in beginsel geen voorafgaande machtiging van de vrederechter nodig. Daaruit volgt echter niet dat elke verkoop is toegestaan zodra je met de opbrengst iets anders koopt. De nieuwe belegging en het risico ervan moeten passen binnen een behoorlijk beheer van het vermogen van je kind.
In de praktijk volgen banken bovendien niet altijd dezelfde interpretatie. Een bank kan voor een voorgenomen verkoop of herbelegging toch een rechterlijke machtiging verlangen. Vraag daarom vooraf welke verrichtingen zij toestaat en wanneer volgens haar toestemming van de vrederechter nodig is. Zo vermijd je dat je pas bij de verkoop ontdekt dat je de portefeuille niet kan aanpassen zoals je had voorzien.
Hoeveel risico mag je nemen?
Je eigen risicobereidheid is niet automatisch geschikt voor het vermogen van je kind. Je moet rekening houden met de aard van de belegging, het risico op verlies, de spreiding en de financiële situatie van het kind.
Dat je kind nog jong is en het geld jarenlang kan missen, geeft je dus geen onbeperkte vrijheid om ermee te speculeren. Ook bij een herbelegging moet het belang van het kind vooropstaan. Voor crypto is die afweging bijzonder relevant: een beperkte positie aanhouden is iets anders dan het volledige vermogen gebruiken voor actieve trading of risicovolle DeFi-verrichtingen.
Vanaf 18 jaar beslist je kind
Wanneer je kind meerderjarig wordt, eindigt het ouderlijk goederenbeheer. Je kind kan dan in beginsel zelf beslissen om de beleggingen te behouden, te verkopen of de opbrengst uit te geven. Je kan het geld niet blijven tegenhouden alleen omdat je vindt dat je kind er nog niet klaar voor is.
Ouders moeten bovendien rekening en verantwoording afleggen over hun beheer. Artikel 379 oud BW maakt daarbij een onderscheid naargelang zij al dan niet het wettelijk vruchtgenot hadden.
Bewaar daarom de stukken over aankopen, verkopen, opnames en uitgaven. Je moet kunnen uitleggen wat je met het vermogen van je kind hebt gedaan en waarom dat in zijn of haar belang was.
Dat werd benadrukt in Vred. Charleroi 11 januari 2021, T.Vred. 2022, 218. De vrederechter oordeelde dat voor bepaalde opnames van een gewone zicht- of spaarrekening geen voorafgaande machtiging nodig was, maar dat de wettelijke vertegenwoordiger wel moest kunnen verantwoorden dat de opgenomen bedragen daadwerkelijk in het belang van het kind waren gebruikt.
Beleggen op naam van het kind betekent dus dat je het vermogen van je kind beheert tot het daar zelf over kan beslissen. Je mag ondertussen beslissingen nemen, maar moet de wettelijke grenzen respecteren en je beheer achteraf kunnen verantwoorden.
4. Praktisch: hoe beleg of schenk je als ouder, grootouder, peter of meter?
Je hoeft niet noodzakelijk zelf aandelen of crypto te kopen om voor een kind te beleggen. Je kan geld schenken waarmee de ouders vervolgens beleggingen aankopen. Je kan ook eerst zelf een belegging kopen en die daarna schenken. Het verschil zit in wat je schenkt en wanneer het vermogen van het kind wordt.
I. Je schenkt geld waarmee de ouders beleggen
Als grootouder, peter of meter kan je geld overschrijven naar een rekening op naam van het kind. Zodra sprake is van een geldige schenking, behoort dat geld aan het kind toe. De ouders beheren het vervolgens volgens de regels van het ouderlijk goederenbeheer.
Je kan met hen bespreken welke belegging je voor ogen hebt. Maar de wens “koop hiermee bitcoin en SpaceX en hou die twintig jaar bij” is niet automatisch een juridisch bindende afspraak. Wil je voorwaarden verbinden aan de schenking, dan moeten die geldig worden vastgelegd.
Ook als ouder kan je na een schenking niet zomaar alles kopen wat je wil. Stort je eigen geld op de rekening van je kind en schenk je het daarmee, dan beleg je vervolgens met het vermogen van je kind. Het feit dat het geld oorspronkelijk van jou kwam, verandert daar niets aan. De belegging moet passen binnen behoorlijk ouderlijk beheer.
II. Je koopt eerst zelf een aandeel en schenkt dat daarna
Een andere mogelijkheid is dat je met je eigen geld een aandeel koopt en vervolgens dat aandeel schenkt. Je schenkt dan een bestaande belegging, in plaats van geld waarmee nog een belegging moet worden gekozen.
Bij effecten die op een effectenrekening worden aangehouden, kan een overdracht naar een rekening op naam van het kind een praktische manier zijn om de schenking uit te voeren, als de betrokken banken die overdracht ondersteunen. Stem dit vooraf met de ouders en de bank af.
Een minderjarige kan de schenking niet zelfstandig aanvaarden. Artikel 4.163 BW bepaalt wie dat namens het kind kan doen. Schenkt één ouder, dan kan bijvoorbeeld de andere ouder aanvaarden. Schenken beide ouders samen, dan kunnen bijvoorbeeld de grootouders namens het kind aanvaarden (zie o.a. de toelichting van Notaris.be). Bij een hand- of bankgift kan de aanvaarding namens het kind onderhands worden bevestigd en, afhankelijk van de omstandigheden, ook stilzwijgend blijken. Als een bevoegde ouder of grootouder aanvaardt, is daarvoor in beginsel geen machtiging van de vrederechter nodig. Voor een notariële schenking gelden de bijbehorende vormvereisten.
Na de schenking beheren in beginsel de ouders de belegging. Door zelf het aandeel te kiezen, verzeker je dus niet dat het tot de achttiende verjaardag behouden blijft. Voor latere verkopen en herbeleggingen gelden de eerder besproken regels.
III. Hoe werkt dat bij crypto?
Bij crypto kan je eveneens eerst zelf cryptomunten kopen en vervolgens schenken. Een overdracht naar een afzonderlijke wallet voor het vermogen van het kind kan daarbij helpen, maar een blockchaintransactie alleen regelt niet alle juridische aspecten van de schenking. Ook de bedoeling om te schenken, de aanvaarding namens het kind en eventuele voorwaarden moeten duidelijk zijn.
Leg daarom vast welke cryptomunten aan het kind toebehoren en bewaar de aankoopbewijzen, walletadressen en transactiegegevens.
De ouders moeten hun beheertaak ook daadwerkelijk kunnen uitvoeren. Dat betekent niet noodzakelijk dat iedere ouder persoonlijk een kopie van alle privésleutels moet bewaren. Er moet wel een veilige regeling zijn waarmee zij het vermogen kunnen beheren en, waar toegestaan, transacties kunnen uitvoeren of laten uitvoeren.
Hou je als peter of meter zelf alle sleutels bij en hebben de ouders geen toegang of mogelijkheid om de crypto voor het kind te beheren, dan bestaat er ons inziens bovendien ruimte voor discussie over de geldigheid van de schenking. Je zegt dan wel dat de crypto van het kind is, maar behoudt zelf de volledige controle. Dat kan de vraag oproepen of je de cryptomunten werkelijk en onherroepelijk hebt geschonken, of alleen van plan bent ze later aan het kind te geven.
De keuze is dus eerst: wil je nu al schenken, of voorlopig zelf blijven beleggen? Blijf je zelf eigenaar, dan kies je zelf de belegging. Schenk je geld, dan beheren de ouders daarna het geld van het kind. Schenk je een bestaande belegging, dan bepalen zij binnen de wettelijke grenzen hoe die verder wordt beheerd.
5. Welke fiscale verschillen zijn er?
I. Dividenden en interesten
Een rekening op naam van je minderjarige kind levert niet automatisch een afzonderlijke fiscale behandeling op voor alle opbrengsten.
Zolang ouders het wettelijk genot van de inkomsten hebben, worden die inkomsten in beginsel bij hun inkomsten gevoegd. Dat volgt uit artikel 126, § 4 WIB 92, in samenhang met het ouderlijk vruchtgenot van artikel 384 oud BW.
Eigendom en belastingheffing lopen hier dus niet noodzakelijk gelijk: de belegging kan van het kind zijn, terwijl dividenden of interesten fiscaal aan de ouders worden toegerekend.
II. Meerwaarden op beleggingen
Voor de nieuwe meerwaardebelasting moet je de meerwaarde onderscheiden van dividenden en interesten.
Volgens circulaire 2026/C/74, randnummer 16, is een meerwaarde op een financieel actief waarvan een niet-ontvoogde minderjarige eigenaar of blote eigenaar is, belastbaar bij die minderjarige. Het kind kan daarbij aanspraak maken op de toepasselijke eigen vrijstellingen.
Daarmee is de fiscale afweging niet afgerond. Gerealiseerde meerwaarden kunnen ook gevolgen hebben voor de beoordeling of je kind fiscaal ten laste blijft. Een eigen vrijstelling betekent dus niet automatisch dat beleggen op naam van het kind voor het gezin voordeliger uitvalt.
III. Later schenken vanuit je eigen portefeuille
Beleg je eerst op eigen naam, dan moet je het vermogen later nog aan je kind overdragen.
Bij een geregistreerde schenking van roerende goederen bedraagt de Vlaamse schenkbelasting 3% voor schenkingen in rechte lijn, zoals van ouders aan kinderen of van grootouders aan kleinkinderen, en tussen partners die aan de wettelijke voorwaarden voldoen. Voor andere personen geldt 7%, bijvoorbeeld bij een schenking van een oom of tante aan een neefje of nichtje. Peter of meter zijn geeft op zichzelf geen recht op het lagere tarief: de verwantschap tussen schenker en kind is bepalend.
Een niet-geregistreerde bankgift kan zonder onmiddellijke schenkbelasting gebeuren. Overlijdt de schenker binnen de toepasselijke verdachte periode, dan kan wel erfbelasting volgen. Voor Vlaamse schenkingen vanaf 1 januari 2025 bedraagt die periode in beginsel vijf jaar: artikel 2.7.1.0.5 VCF. De toepasselijke gewestelijke regels en de datum van de schenking moeten dus worden nagegaan.
Een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik kan een mogelijkheid zijn als je de inkomsten wil behouden. Daarvoor is een afzonderlijke planning nodig, met aandacht voor de akte, de rekeningstructuur en eventueel artikel 2.7.1.0.7 VCF.
6. Wat gebeurt er bij overlijden of een scheiding van de voorgenomen schenker?
I. Als de aandelen of crypto al op een rekening van het kind werd geschonken
Zijn het geld of de beleggingen rechtsgeldig aan het kind geschonken, dan verandert een overlijden of scheiding van de schenker in beginsel niets aan de eigendom. Het vermogen is en blijft van het kind.
Bij overlijden behoort het geschonken vermogen burgerrechtelijk niet meer tot de nalatenschap van de schenker. Zoals hierboven besproken, kan wel nog erfbelasting verschuldigd zijn wanneer de schenker binnen de toepasselijke verdachte periode overlijdt na een niet-geregistreerde schenking. Voor Vlaamse schenkingen vanaf 1 januari 2025 bedraagt die periode in beginsel vijf jaar.
Ook bij een scheiding kunnen de schenker of diens ex-partner het geld niet zomaar van het kind terugvragen. Een relatiebreuk maakt een geldige schenking niet ongedaan. Daarbij veronderstellen we wel dat de schenking correct gebeurde, met de vereiste toestemming van beide partners wanneer gemeenschappelijke gelden werden geschonken.
Zijn de ouders zelf uit elkaar gegaan, dan blijven zij doorgaans gezamenlijk het vermogen van hun minderjarige kind beheren. Een scheiding beëindigt het gezamenlijk ouderlijk gezag immers niet automatisch: artikel 376 oud BW.
Hier zijn er dus in de praktijk het minst problemen.
II. Als je op eigen naam hebt gespaard of belegd
Hou je de portefeuille op eigen naam en overlijd je voordat je ze hebt geschonken, dan heeft het kind daarop geen bijzonder recht. Zonder testament gelden de gewone erfrechtelijke regels. Voor een petekind dat geen wettelijke erfgenaam is, kan dat betekenen dat het niets ontvangt, ook al had je de volledige portefeuille voor dat kind bedoeld.
Wil je dat het kind de portefeuille bij jouw overlijden krijgt, leg dat dan vast in een testament, rekening houdend met de rechten van eventuele beschermde erfgenamen.
Vooral bij een scheiding zien we in de praktijk vaak problemen. Eén partner heeft jarenlang maandelijks belegd voor een kind en zo een mooie som opgebouwd. Beide partners waren het daarover eens: dat geld was voor het kind. Maar zolang er niet daadwerkelijk werd geschonken, blijft de portefeuille tot hun eigen of gemeenschappelijk vermogen behoren.
Werd met gemeenschappelijke inkomsten belegd, dan kan de portefeuille gemeenschappelijk zijn, ook als de rekening maar op naam van één partner staat. Bij de relatiebreuk kan de andere partner dan in beginsel aanspraak maken op de helft van de waarde, onder voorbehoud van de verdere vereffening en verdeling. De afspraak dat het geld later naar het kind zou gaan, beschermt die portefeuille dus niet automatisch.
Wat jarenlang als de spaarpot van het kind werd beschouwd, kan zo bij de scheiding alsnog tussen de partners worden verdeeld. Zelf de rekening beheren en alle beleggingen uitvoeren, betekent niet dat het opgebouwde vermogen uitsluitend van jou is.
7. Wat als het kind onverwacht overlijdt?
We staan er liever niet bij stil, maar een ongeval of ziekte kan ook een kind treffen. Als advocaat moeten we daarom ook deze moeilijke vraag bespreken: wat gebeurt er met het opgebouwde vermogen als het kind vóór de schenker overlijdt?
Als je al hebt geschonken
Geld of beleggingen die rechtsgeldig aan het kind werden geschonken, behoren tot zijn of haar vermogen. Bij overlijden gaan die in beginsel naar de erfgenamen van het kind. Bij een jong kind kunnen dat bijvoorbeeld de ouders en eventuele broers of zussen zijn. De precieze verdeling hangt af van de familiale situatie. Als peter, meter, oom of tante krijg je het geschonken vermogen dus niet automatisch terug.
Je kan na het overlijden niet zomaar beslissen dat jouw schenking naar iemand anders moet gaan. Daarom is het verstandig om hierover al bij de schenking afspraken te maken. Met een beding van conventionele terugkeer kan je bepalen dat het geschonken vermogen onder de afgesproken voorwaarden naar jou terugkeert als het kind vóór jou overlijdt. Voor schenkingen door ouders bestaat daarnaast onder bepaalde voorwaarden een wettelijke terugkeer, maar die biedt niet in elke situatie een oplossing.
Als je nog op eigen naam belegt
Heb je de beleggingen op eigen naam gehouden en nog niets geschonken, dan verandert het overlijden van het kind in beginsel niets aan de eigendom. Het vermogen blijft van jou of behoort, naargelang de herkomst van het geld en je huwelijksvermogensstelsel, tot het gemeenschappelijk vermogen.
Je kan het dan, binnen de regels die voor dat vermogen gelden, een andere bestemming geven. Had je in een testament bepaald dat de portefeuille naar het kind moest gaan, dan is het aangewezen ook die regeling opnieuw te bekijken.
8. Hoe werkt beleggen voor je kind met crypto?
Bij crypto geldt dezelfde eerste vraag: wil je voorlopig zelf eigenaar blijven, of wil je de cryptomunten nu al schenken?
Koop je bitcoin via je eigen exchangeaccount en hou je die zelf aan om later iets aan je kind te geven, dan is dat op zichzelf nog geen schenking.
Een aparte wallet kan helpen om de cryptomunten voor je kind afzonderlijk bij te houden. Maar een wallet heeft doorgaans geen rekeninghouder zoals een bankrekening. Alleen een aparte wallet aanmaken en zeggen dat die voor het kind is, volstaat niet om een geldige schenking aan te tonen. De schenking, de aanvaarding en de afspraken over het beheer moeten duidelijk zijn.
Wil je nu al schenken, dan moeten de schenking en de overdracht juridisch correct gebeuren. Leg vast wat je schenkt, wanneer dat gebeurt en welke wallet betrokken is. Ook de vertegenwoordiging en aanvaarding voor een minderjarig kind verdienen aandacht, onder meer in het licht van artikel 4.163 BW (artikel 935 oud BW).
Dat je als ouder de sleutels bewaart, betekent op zichzelf niet dat jij eigenaar blijft. Je kan ze ook bewaren als beheerder van het vermogen van je kind. Dat onderscheid moet wel uit de feiten en de documentatie blijken.
Daarnaast blijft de vraag of de concrete cryptobelegging past binnen behoorlijk ouderlijk goederenbeheer. De volatiliteit, omvang van de positie en risico’s van bijvoorbeeld trading, lending of DeFi zijn daarbij relevant. Je kan je eigen risicobereidheid niet zonder meer toepassen op het vermogen van je minderjarige kind.
9. AML- en KYC-controles: kan het kind het geld later op zijn rekening krijgen?
Een schenking kan juridisch correct zijn, terwijl het kind later toch problemen ondervindt om de verkoopopbrengst op zijn bankrekening te ontvangen. Dat wordt vaak over het hoofd gezien, zeker bij crypto.
Stel dat je jarenlang elke maand bitcoin koopt. Op de twintigste verjaardag van je kind schenk je de opgebouwde cryptomunten en zet je ze over naar zijn of haar wallet. Het kind verkoopt een deel om een woning te kopen en laat de euro’s naar een Belgische bankrekening overschrijven.
De bank kan dan vragen stellen over de volledige voorgeschiedenis. “Ik heb die bitcoin van mijn ouders gekregen” verklaart hoe het kind de crypto heeft verkregen, maar nog niet hoe jij die hebt opgebouwd. Waar kwam het geld voor de aankopen vandaan? Via welke platformen en wallets liepen de transacties? Waren er alleen aankopen, of ook trading, staking en andere opbrengsten?
Banken willen daarbij ook kunnen nagaan of de fiscale verplichtingen correct werden nageleefd; meer daarover lees je in ons artikel over crypto storten op een Belgische bankrekening en de bijbehorende AML- en KYC-controles.
Een schenkingsakte volstaat niet altijd
Banken moeten in het kader van hun antiwitwasverplichtingen hun cliënten en de herkomst van bepaalde geldstromen onderzoeken. De Nationale Bank benadrukt dat een schenkingsakte de verkrijging door de begiftigde kan aantonen, maar niet bewijst hoe de schenker het vermogen heeft verworven. Afhankelijk van het risico kan de bank ook daarover documentatie verlangen. Aanbevelingen van de NBB.
Ook de fiscale behandeling kan daarbij aan bod komen. Je moet kunnen onderbouwen dat de toepasselijke verplichtingen werden nageleefd. Dat betekent niet dat elke aankoop of waardestijging noodzakelijk belastbaar was, maar wel dat de ingenomen fiscale positie moet kunnen worden uitgelegd.
Ontbreken belangrijke stukken, dan kan dat tot bijkomende vragen, vertraging of moeilijkheden bij de aanvaarding van de gelden leiden. Welke documenten nodig zijn, hangt af van het dossier en de beoordeling door de bank.
10. Schenken en meerwaardebelasting: welke aanschaffingswaarde neemt het kind over?
Een schenking van aandelen, ETF’s of crypto leidt in beginsel niet tot meerwaardebelasting: je verkoopt de beleggingen niet, maar draagt ze kosteloos over. Er is dus geen overdracht onder bezwarende titel. Eventuele schenkbelasting staat daar los van. De schenking doet de opgebouwde meerwaarde echter niet verdwijnen. Voor de latere verkoop neemt het kind in beginsel de fiscale aanschaffingswaarde van de schenker over. Meer uitleg in ons artikel over crypto schenken.
Een kort voorbeeld
Je kind neemt jouw aankoopprijs over. De meerwaarde bedraagt dus €20.000, niet €15.000, vóór vrijstellingen en eventuele verliesverrekening. We gaan hierbij uit van normaal beheer van privévermogen. |
Je kind moet die oorspronkelijke aankoopprijs wel kunnen aantonen. Geef daarom bij de schenking ook de aankoopbewijzen, transactiehistoriek en relevante rekeningafschriften mee. Bij crypto moet bovendien duidelijk zijn hoe de aangekochte munten via eventuele tussenliggende wallets uiteindelijk bij het kind zijn terechtgekomen.
I. Wat als die aankoopprijs niet meer kan worden bewezen?
Kan de aanschaffingswaarde niet met bewijskrachtige gegevens worden aangetoond, dan wordt die volgens artikel 102, § 1, zesde lid WIB 92 in laatste instantie op nul gesteld. In het voorbeeld kan dan de volledige verkoopprijs van €40.000 als meerwaarde worden behandeld, in plaats van alleen het verschil van €20.000. Eventuele vrijstellingen en verliesverrekening moeten vervolgens nog worden beoordeeld.
Dat is geen automatisch gevolg van één ontbrekend aankoopbewijs. De administratie benadrukt dat de nulwaarde een uitzonderlijke laatste oplossing is. Er kunnen ook andere bewijskrachtige gegevens worden gebruikt om de aanschaffingswaarde te reconstrueren.
Voor beleggingen die de schenker al vóór 1 januari 2026 bezat, kan in beginsel worden teruggevallen op het fotomoment van 31 december 2025. Ook daarvoor moet het eerdere bezit kunnen worden aangetoond en de toepasselijke waarde worden onderbouwd (Circulaire 2026/C/74, randnummers 148–149 en 156 e.v.).
Schenk dus niet alleen de beleggingen, maar geef ook hun voorgeschiedenis mee. Een schenkingsakte met de huidige waarde vervangt het bewijs van de fiscale aanschaffingswaarde niet.
II. Wat met beleggingen van vóór 2026?
Voor beleggingen die de schenker vóór 1 januari 2026 heeft verworven, moet rekening worden gehouden met het fotomoment van 31 december 2025. Een latere schenking doet die regeling niet verloren gaan. Onder de wettelijke voorwaarden kan bij verkopen tot en met 31 december 2030 ook een hogere bewezen oorspronkelijke aanschaffingswaarde relevant zijn.
De voortzetting van de aanschaffingswaarde volgt uit artikel 102, § 1 WIB 92; het fotomoment wordt geregeld in artikel 102, § 4 WIB 92. Zie ook circulaire 2026/C/74, onder meer randnummers 126–127 en 156 e.v.
Geef bij de schenking dus ook de aankoopgegevens en eventuele waardebewijzen van het fotomoment mee. Zeker bij jarenlang maandelijks beleggen moet het kind later kunnen aantonen welke fiscale aanschaffingswaarde bij de geschonken beleggingen hoort.
Meer over de berekening, de vrijstellingen en het fotomoment lees je in ons artikel over de meerwaardebelasting op crypto in België.
Bewaar daarom vanaf het begin de bankafschriften van je inleg, aankoopbewijzen, transactieoverzichten en gegevens over de gebruikte wallets. Hou daarnaast de schenkingsdocumenten en relevante fiscale stukken bij.
Schenk je de crypto, geef dan ook het dossier mee. Je kind moet later niet alleen kunnen aantonen dát het een schenking kreeg, maar zo nodig ook kunnen uitleggen waar het geschonken vermogen vandaan komt. Bij een belangrijke uitbetaling bespreek je dat best vooraf met de ontvangende bank.
11. Welke keuze past het best bij jouw bedoeling?
Wil je absoluut zelf bepalen wanneer je kind het geld krijgt? Dan ligt beleggen op eigen naam doorgaans meer voor de hand. Je houdt ruimte om later te beslissen, maar moet ook rekening houden met een toekomstige schenking, je nalatenschap en eventueel het gemeenschappelijk vermogen.
Wil je het geld vandaag al definitief aan je kind geven? Dan past beleggen op naam van het kind beter. Je moet wel aanvaarden dat het vermogen niet meer vrij beschikbaar is voor jou, dat het beheer beperkingen kent en dat je kind vanaf 18 jaar in beginsel zelf beslist.
Een schenking bij leven kan bijvoorbeeld de voorkeur verdienen wanneer de schenker al op leeftijd is of ernstig ziek is en het onzeker is of hij of zij nog vijf jaar zal leven. In dat geval kan een geregistreerde schenking met betaling van schenkbelasting voordeliger zijn dan het vermogen later via de nalatenschap te laten overgaan. Een niet-geregistreerde schenking biedt die zekerheid niet: overlijdt de schenker binnen de toepasselijke verdachte periode, dan kan alsnog erfbelasting verschuldigd zijn.
Wil je nu al schenken, maar ook na 18 jaar nog voorwaarden of bepaalde rechten behouden? Dan volstaat de keuze van de rekeninghouder niet. Een schenking met passende voorwaarden of voorbehoud van vruchtgebruik kan worden onderzocht.
De nuttigste vraag is daarom eerst: wil ik vandaag al geven, of wil ik voorlopig zelf blijven beslissen? Pas daarna kan je beoordelen welke rekening, belegging en fiscale aanpak daarbij passen.
Ook praktisch is beleggen op naam van een minderjarig kind niet bij elke aanbieder mogelijk. DEGIRO, Bolero en Re=Bel bieden die mogelijkheid momenteel niet aan. DEGIRO opent sinds 2018 geen nieuwe minderjarigenrekeningen. Bolero sluit die eveneens uit. Bij Re=Bel kan een minderjarige ook niet via zijn ouders of voogd beleggen; Belfius verwijst daarvoor naar het bankkantoor. Trade Republic biedt kinderrekeningen aan in bepaalde landen, maar momenteel niet voor Belgische klanten.
Wie meteen op naam van het kind wil beleggen, moet dus eerst nagaan welke bank dat toestaat, welke beleggingen beschikbaar zijn en wat de kosten en beheervoorwaarden zijn. Zeker bij kleine maandelijkse aankopen kunnen kosten doorwegen. Vraag ook vooraf hoe de bank omgaat met verkopen en herbeleggingen waarvoor zij een machtiging van de vrederechter verlangt.
Voor wie vooral wil sparen, bestaat daarnaast een rekening op eigen naam met een derdenbeding. Bij bepaalde bankformules behoud je zolang je leeft tot de afgesproken vrijgavedatum de mogelijkheid om geld op te nemen, de begunstigde te wijzigen of de datum aan te passen. Op die datum krijgt bijvoorbeeld je petekind het saldo. Overlijd je eerder, dan bepalen de voorwaarden hoe de rekening wordt overgedragen en eventueel geblokkeerd blijft. Dit is een specifieke spaarformule; je kan zo’n regeling niet zomaar toevoegen aan iedere effectenrekening of cryptowallet.
12. Conclusie
Bij Aeacus Lawyers komen we in de praktijk vaak tot de conclusie dat sparen of beleggen op eigen naam, met eigen vermogen en met een goed opgesteld testament, de beste oplossing is. Je behoudt de controle en kan schenken wanneer het kind daar volgens jou klaar voor is. Het testament regelt wat er met de portefeuille gebeurt als je voordien zou overlijden, rekening houdend met de rechten van eventuele beschermde erfgenamen.
Die voorkeur komt ook voort uit de discussies die we als advocaat zien. Maandelijkse stortingen kunnen na tien jaar, zeker bij een goed rendement, uitgroeien tot een aanzienlijk vermogen. Wanneer het contact vervolgens verwatert of er familiale conflicten ontstaan, willen schenkers soms het geld terug. Maar wat rechtsgeldig geschonken is, kan je niet zomaar terugvragen.
Ook de achttiende verjaardag is een belangrijk kantelpunt. Sommige jongeren kunnen op die leeftijd verstandig met een groot bedrag omgaan, anderen beseffen nog onvoldoende hoeveel tijd en inspanning nodig waren om het op te bouwen. Waarom die controle automatisch op achttien jaar uit handen geven als je ook kan wachten tot het kind voldoende maturiteit heeft? Door voorlopig op eigen naam te beleggen, kan je het moment van schenken afstemmen op het kind en zijn of haar situatie.
Er zijn natuurlijk ook omstandigheden waarin meteen schenken wél de beste keuze is. Dan is een zorgvuldig uitgewerkte schenkingsakte of, bij een hand- of bankgift, een passend bewijsdocument belangrijk. Daarin kunnen geldige afspraken worden vastgelegd over onder meer het beheer, eventuele voorwaarden en wat er gebeurt als het kind vóór de schenker overlijdt.
