Controle crypto door de fiscus: Toename van vragen om inlichtingen nog vóór DAC8

Nu het eindejaar nadert, stellen wij in de praktijk vast dat de fiscale administratie allerminst in wintermodus gaat. Zowel de lokale controleurs als de Bijzondere Belastinginspectie blijven bijzonder actief. Steeds meer cliënten ontvangen in sneltempo een vraag om inlichtingen van de fiscus, of worden zelf uitgenodigd woor een verhoor waarbij crypto-inkomsten en crypto-transacties expliciet geviseerd worden.

DAC8 en de vernieuwde jacht op crypto-inkomsten

In eerdere bijdragen hebben wij reeds gewezen op de hernieuwde aandacht en de jacht van de belastingdiensten voor crypto-winsten, onder meer in het licht van de Europese DAC8-richtlijn. Deze richtlijn voorziet in een verregaande informatie-uitwisseling tussen lidstaten op basis van rapporteringen door crypto-dienstverleners. Daarbij werd algemeen aangenomen dat de concrete fiscale controles pas vanaf 2027 echt op gang zouden komen, aangezien de informatie met betrekking tot het inkomstenjaar 2026 pas in de loop van 2027 via DAC8 aan de belastingadministraties zou worden doorgespeeld.

Die verwachting blijkt vandaag echter niet te stroken met de praktijk. Wij zien nu al een duidelijke toename van controles en vragen om inlichtingen met betrekking tot crypto-inkomsten uit het verleden. De fiscus wacht kennelijk niet op de formele start van DAC8, maar grijpt proactief in op basis van bestaande informatie, vermoedens en eerdere aangiftes.

Vragen om inlichtingen gebaseerd op standaardvragenlijsten DVB

Wat in dat verband bijzonder opvalt, is dat controleurs in veel gevallen eenvoudigweg de vragenlijst van de Dienst Voorafgaande Beslissingen doorsturen. Deze vragenlijsten zijn vaak zeer uitgebreid en vragen gedetailleerde informatie over transacties, gebruikte platformen, beleggingsstrategieën en technische aspecten van crypto-activiteiten. Voor de goede orde kan u de vragenlijst van de DVB hier raadplegen. In de praktijk wordt daarbij regelmatig informatie gevraagd waarover belastingplichtigen niet langer exact kunnen beschikken, zeker wanneer het gaat om verrichtingen die meerdere jaren geleden plaatsvonden of om platformen die intussen niet meer actief zijn.

Dit leidt tot een aanzienlijke onzekerheid bij cliënten, die geconfronteerd worden met vragen die weinig rekening houden met de realiteit van crypto-investeringen en de beperkte beschikbaarheid van historische data.

Grote verschillen tussen controleurs en het belang van nuance

Onze ervaring leert dat de kwaliteit en aanpak van crypto-controles sterk kan verschillen naargelang de betrokken controleur. Er zijn controleurs die beschikken over een degelijk begrip van crypto-activa, blockchaintechnologie en de fiscale implicaties daarvan. Met deze controleurs is het vaak mogelijk om in dialoog te treden en te komen tot een billijke en juridisch correcte taxatie van de crypto-inkomsten, rekening houdend met de concrete feiten en omstandigheden.

Tegelijkertijd stellen wij vast dat er ook controleurs zijn die weinig of geen praktijkervaring hebben met crypto. In dergelijke dossiers is uiterste voorzichtigheid geboden. Het is dan essentieel om elk antwoord zeer zorgvuldig te formuleren en afdoende te duiden en te nuanceren. Deze controleurs lijken immers vaak blindelings de, naar ons oordeel foutieve of te simplistische, zienswijzen van de Dienst Voorafgaande Beslissingen te volgen, zonder voldoende oog te hebben voor de technische complexiteit en de daaruit voortvloeiende fiscale nuances van crypto-fiscaliteit.

Daarnaast stellen wij in de praktijk vast dat sommige controleurs zeer ruim informatie opvragen in de tijd. In bepaalde dossiers wordt gevraagd om informatie over alle jaren waarin een belastingplichtige ooit met crypto in aanraking is gekomen, zonder duidelijke beperking tot de jaren die nog binnen de wettelijke controletermijnen vallen. Ook hier is voorzichtigheid geboden. Een vraag om inlichtingen moet niet alleen inhoudelijk, maar ook in de tijd voldoende afgebakend zijn. Het zonder verdere motivering opvragen van informatie over alle betrokken jaren kan ertoe leiden dat het onderzoek onnodig en onrechtmatig wordt uitgebreid.

Voorzichtigheid bij het beantwoorden van een vraag om inlichtingen

Wij raden dan ook iedereen die een vraag om inlichtingen ontvangt met betrekking tot crypto-inkomsten aan om deze niet lichtzinnig in te vullen. Het is daarbij aangewezen om antwoorden beknopt en doelgericht te houden en geen bijkomende informatie te verstrekken die niet uitdrukkelijk wordt gevraagd. Daarbij mag er niet van worden uitgegaan dat de controleur vertrouwd is met alle technische aspecten van crypto-activa of blockchaintechnologie, zodat een zorgvuldige duiding en voldoende nuancering van de verstrekte informatie essentieel zijn om misverstanden te vermijden.

Daarbij mag een vraag om inlichtingen geen zogenaamde fishing expedition uitmaken. In fiscale context houdt dit in dat de administratie niet lukraak of zonder concrete aanwijzingen alle mogelijke informatie mag opvragen in de hoop belastbare elementen te ontdekken. De informatievraag moet voldoende specifiek, doelgericht en proportioneel zijn in functie van het concrete dossier. In dat verband stellen wij vast dat de vragenlijst van de Dienst Voorafgaande Beslissingen, die in de praktijk vaak integraal wordt overgenomen door controleurs, in veel gevallen zeer ruim is opgevat en gericht is op het verzamelen van alle denkbare informatie. Wanneer deze vragenlijst zonder verdere afbakening wordt gebruikt in het kader van een controle, kan dit in bepaalde gevallen het karakter aannemen van een fishing expedition.

Een ondoordacht, te uitgebreid of onvoldoende gekaderd antwoord kan er bovendien toe leiden dat de belastingplichtige zelf de reikwijdte van het onderzoek onnodig verruimt, met alle fiscale gevolgen van dien.

Dossieropbouw blijft cruciaal voor crypto-investeerders

Voor veel crypto-investeerders is het aangewezen om zich nu al voor te bereiden. Een goed opgebouwd en zorgvuldig bijgehouden crypto-dossier is vandaag essentieel, niet alleen met het oog op een mogelijke fiscale controle, maar ook wanneer crypto-tegoeden later naar een bankrekening moeten worden overgebracht.

In de praktijk betekent dit dat alle transacties zo volledig mogelijk worden bewaard en gedownload van de gebruikte platformen, dat bankrekeninguittreksels met betrekking tot de storting van gelden naar crypto-platformen worden bijgehouden en dat alle custodial exchanges tijdig worden aangemeld bij het Centraal Aanspreekpunt, bij voorkeur uiterlijk tegen 31 december 2025.

Conclusie: controle op crypto-inkomsten is begonnen

De fiscale controle op crypto-inkomsten komt duidelijk in een stroomversnelling, en dat sneller dan verwacht. De verhoogde aandacht van de fiscus voor crypto is vandaag een realiteit. Dat maakt voorzichtigheid bij het beantwoorden van vragen om inlichtingen des te belangrijker, aangezien de formulering van de antwoorden de toon zet en een doorslaggevende rol kan spelen in het verdere verloop van een controle.

Wij raden crypto-investeerders aan om hun crypto-activiteiten zorgvuldig te documenteren en hun fiscale positie tijdig te laten beoordelen. Wij staan cliënten daarbij graag bij, zowel bij het beantwoorden van vragen van de administratie als bij de verdere opvolging en eventuele besprekingen met de fiscale controlediensten. In het huidige fiscale klimaat is dat geen overbodige voorzichtigheid, maar eenvoudigweg verstandig.

Indien u nog andere vragen heeft over cryptofiscaliteit bekijk dan zeker onze Frequently Asked Questions (FAQ) of maak een afspraak.

Afspraak

Christophe Romero Senne Verholle

christophe.romero@aeacus.tax senne.verholle@aeacus.tax