Reddit en de fiscus: wanneer een anoniem account toch fiscale sporen nalaat

In het kort

Ook een anoniem Redditaccount kan naar u leiden. De fiscus bekijkt openbare posts, combineert gegevens uit verschillende berichten en profielen en gebruikt informatie die via de fiscale kliklijn wordt gemeld. Dat dit werkelijk gebeurt, blijkt uit de praktijk: Redditgebruikers hebben al een vraag om inlichtingen ontvangen met screenshots van hun eigen posts als bijlage.

Let daarom op met wat u over uw trades, cryptowinsten of vermogen schrijft. Overdreven winstclaims kunnen later vragen oproepen, terwijl uitspraken over speculatie en grote risico’s kunnen worden gebruikt als aanwijzing dat uw winsten belastbaar zijn. Een post is op zichzelf geen bewijs, maar kan wel het begin zijn van een fiscale controle.

Veel gebruikers staan er niet bij stil, maar een account dat op het internet als anoniem wordt beschouwd, is daarom nog niet werkelijk anoniem. Dat geldt ook voor Reddit, een platform waarop gebruikers doorgaans onder een pseudoniem berichten plaatsen en met elkaar discussiëren.

Ons kantoor werd recent geconfronteerd met enkele Redditgebruikers die anonieme comments hadden geplaatst over bepaalde winsten. Enkele maanden later viel er een vraag om inlichtingen in de bus van de Bijzondere Belastinginspectie. Als bijlage had de fiscus printscreens van de Redditposts gevoegd.

Deze situatie illustreert hoe een online spoor zeer reële fiscale gevolgen kan hebben. Daarom beginnen we bij het begin: hoe komt de fiscus een belastingplichtige op het spoor, welke informatie mag hij gebruiken en wat kan er gebeuren wanneer openbare berichten wijzen op niet-aangegeven inkomsten?

1. Hoe start de fiscus een controle?

Bank en CFI

De meeste fiscale controles vinden hun oorsprong in informatie die de fiscus ontvangt via financiële kanalen. Twee belangrijke bronnen zijn bankinformatie en meldingen van de CFI, de Cel voor Financiële Informatieverwerking, ook Financiële Inlichtingeneenheid genoemd. Wanneer op een bankrekening bijvoorbeeld grote sommen cash worden gestort of geldbewegingen plaatsvinden die niet passen bij het normale profiel van een rekeninghouder, kunnen bij de bank alarmbellen afgaan. Indien u meer wenst te weten over de melding door de bank en de CFI dan verwijzen we graag naar ons artikel; Crypto en de bank in 2026: kan u cryptowinsten zomaar op uw Belgische bankrekening storten?

Eigen onderzoek van de fiscus

De fiscus hoeft echter niet altijd te wachten op een bankmelding of een ander formeel signaal. Hij kan ook zelf het initiatief nemen en openbare informatie verzamelen. Dat gebeurt onder meer door websites, sociale media, verkoopplatformen en publiek toegankelijke fora te raadplegen.

Een belangrijke bevestiging daarvan vinden we in het antwoord van de minister van Financiën op Parlementaire Vraag nr. 335 van Goyvaerts van 5 maart 2009 (Vr. en Antw., Kamer, 2008-2009, nr. 066, blz. 94-95). Daarin werd bevestigd dat belastingambtenaren vrij zijn om in het kader van hun werkzaamheden gebruik te maken van alle informatie die voor het publiek toegankelijk is. Een openbare bron kan dus door de fiscus worden geraadpleegd en meegenomen in zijn onderzoek.

Dat betekent evenwel niet dat een online bericht op zichzelf automatisch het bewijs vormt van een belastbaar inkomen of van fiscale fraude. Openbare informatie kan een aanleiding of een begin van bewijs zijn voor verder onderzoek. De relevantie en de proportionaliteit van de verzamelde informatie moeten geval per geval worden beoordeeld. Een losse opschepperige comment is niet zonder meer gelijk te stellen met een bewezen winst, en een gebruikersnaam is niet automatisch gelijk aan een vaststaande identiteit.

In de praktijk merken wij dergelijke onderzoeken geregeld op bij Facebook Marketplace en andere platformen waarop goederen of diensten worden aangeboden onder de echte naam en familienaam. Ook verkoopplatformen kunnen informatie doorgeven of informatie beschikbaar maken die voor een fiscale controle relevant is. Wie herhaaldelijk verkoopt, aanzienlijke bedragen ontvangt of online een handelsactiviteit ontplooit, mag er dus niet van uitgaan dat dit volledig buiten het zicht van de fiscus blijft.

2. De fiscale kliklijn: een onderschatte factor

Een andere, vaak onderschatte bron van informatie is de zogenaamde fiscale kliklijn van de FOD Financiën. Via de officiële fiscale meldingspagina kan iedereen vermoedens van fiscale fraude melden. Een melding kan betrekking hebben op verschillende vormen van fraude die tot de bevoegdheid van de FOD Financiën behoren. De meldingen worden vertrouwelijk behandeld en kunnen ook anoniem worden ingediend.

Er zijn in hoofdzaak twee categorieën van melders. Enerzijds zijn er burgers die vermoedens van fiscale fraude willen melden, ongeacht de concrete belasting waarop de fraude betrekking heeft. Anderzijds zijn er klokkenluiders uit de private sector die in het kader van hun beroepsactiviteiten kennis hebben gekregen van mogelijke fraude. Voor die tweede categorie kan de bescherming gelden van de Klokkenluiderswet van 28 november 2022.

Iedereen kan dus informatie over een andere persoon aan de bevoegde instanties bezorgen. In sommige gevallen kan dat gebeuren vanuit een oprechte bekommernis over fraude. In andere situaties spelen mogelijk afgunst, jaloezie of een persoonlijk conflict een rol. Ook de tussenkomst van een anonieme "troll" valt niet volledig uit te sluiten. In een situatie zoals die van onze cliënt is het dan ook denkbaar dat informatie niet alleen door de fiscus zelf werd gevonden, maar eerder door iemand werd doorgespeeld via de fiscale meldingsprocedure.

Dat betekent niet dat elke melding automatisch tot een aanslag leidt. De fiscus moet een melding beoordelen en kan vervolgens bijkomende informatie verzamelen. Een melding is dus geen bewijs van schuld, maar kan wel volstaan om een onderzoek op te starten of om bestaande informatie naast elkaar te leggen. Het risico dat een online publicatie door een derde wordt opgepikt en aan de fiscus wordt bezorgd, mag daarom niet worden onderschat.

3. Reddit en "anonimiteit": een gevaarlijke illusie

Reddit is bij uitstek een platform met een in beginsel anoniem of pseudoniem karakter. Gebruikers publiceren doorgaans niet onder hun echte naam en gaan ervan uit dat hun posts moeilijk naar hun persoon kunnen worden teruggebracht. Dit klopt vaak niet.

Werkelijke anonimiteit bestaat op het internet zelden. De fiscus kan openbare bronnen naast elkaar leggen: andere posts, eerdere comments, vermeldingen op andere websites, profielen op andere platformen en gegevens over onderwerpen die een gebruiker eerder heeft besproken. Ook een gebruikersnaam, een herkenbare schrijfstijl, specifieke details over de woonplaats of beroepssituatie en informatie over familie, werkgever of investeringen kunnen samen een identificatie mogelijk maken.

Het uitgangspunt is dat een belastingambtenaar de informatie mag verzamelen die adequaat, relevant en niet buitensporig is voor de uitvoering van zijn opdracht. Dat beginsel wordt onder meer weerspiegeld in artikel 335, lid 2 WIB92, zoals ingevoerd door de Programmawet van 23 december 2009 (BS 30 december 2009). Het gaat dus niet om een onbeperkte bevoegdheid om zonder doelgerichtheid alles over iedereen te verzamelen. De informatie moet verband houden met de fiscale opdracht en de manier waarop zij wordt gebruikt, moet redelijk en proportioneel blijven.

Voor de belastingplichtige is de praktische les duidelijk: een account zonder naam is niet hetzelfde als een account zonder spoor. Een Redditprofiel kan op zichzelf weinig zeggen, maar verschillende publieke aanwijzingen kunnen samen een voldoende duidelijk beeld opleveren. Denk daarom drie keer na voordat u bepaalde zaken publiceert op Reddit of op een ander forum dat als "anoniem" wordt beschouwd. Zeker uitspraken over inkomsten, tradingwinsten, cryptowinsten of zwartwerk kunnen later in een ruimer onderzoek worden betrokken.

Dat de fiscus ook Reddit gebruikt als basis voor een fiscale controle is ondertussen duidelijk.

4. De fiscale gevolgen: van Reddit-post tot aanslag

Wat gebeurt er wanneer de fiscus op basis van anonieme accounts, openbare bronnen en andere gegevens een persoon meent te hebben geïdentificeerd? Het verloop kan schematisch als volgt worden weergegeven.

Stap 1 - Identificatie: Door openbare bronnen, andere profielen en de inhoud van de gepubliceerde berichten met elkaar te vergelijken, probeert de fiscus de persoon achter een account te identificeren. Dat kan aanleiding geven tot bijkomende vragen, onderzoek naar bankbewegingen of een vergelijking met de fiscale aangiften. De identificatie moet voldoende betrouwbaar zijn; een loutere veronderstelling op basis van één gebruikersnaam volstaat niet zonder meer.

Stap 2 - Vraag om inlichtingen: Vervolgens kan de fiscus een formele vraag om inlichtingen sturen. Artikel 316 WIB92 verplicht de belastingplichtige in beginsel om op een dergelijke vraag te antwoorden en de gevraagde gegevens en documenten te bezorgen. De omvang en inhoud van de vragen kunnen aanzienlijk zijn. Voor een volledig overzicht van de vragen die de fiscus kan stellen, verwijzen wij naar ons andere artikel over de vraag om inlichtingen. Een weigering om te antwoorden of het verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie kan aanleiding geven tot administratieve sancties op grond van artikel 445 WIB92 en, afhankelijk van de omstandigheden, tot strafrechtelijke sancties op grond van artikel 449 WIB92.

Stap 3 - Fiscale kwalificatie: De fiscus zal vervolgens moeten bepalen welke fiscale behandeling op de inkomsten van toepassing is. In beginsel kan hij de voorbije drie jaar onderzoeken overeenkomstig de driejarige onderzoekstermijn van artikel 333 WIB92. Wanneer er aanwijzingen van fraude zijn, kan de onderzoekstermijn worden uitgebreid tot zeven jaar. Tradingwinsten zijn niet automatisch op dezelfde manier belastbaar. De concrete feiten en omstandigheden zijn doorslaggevend.

Stap 4 - Belastingverhoging en boetes: Wanneer uiteindelijk wordt vastgesteld dat inkomsten niet of niet correct werden aangegeven, kan naast de verschuldigde belasting ook een belastingverhoging worden opgelegd. Daarnaast kunnen administratieve boetes worden toegepast. De omvang daarvan hangt onder meer af van de aard van de inbreuk, de houding van de belastingplichtige, de eventuele goede trouw en de vraag of er sprake is van herhaling of bedrieglijk opzet.

5. Denk twee keer na voor u over uw trades post

Wie online over zijn trades vertelt, denkt beter twee keer na over wat hij precies schrijft. Overdrijven over winsten kan later in uw gezicht ontploffen wanneer de fiscus die berichten leest. U kunt dan in de vervelende positie terechtkomen dat u moet uitleggen waarom uw eigen uitspraken niet met de werkelijkheid overeenstemmen. Ook de woorden die u gebruikt, kunnen van belang zijn. Schrijven dat u bewust speculatief handelde, enorme risico’s nam en vond dat de mogelijke winst dat risico waard was, kan door de fiscus worden aangegrepen als aanwijzing dat de verrichtingen buiten het normale beheer van een privévermogen vielen. Dergelijke uitspraken bewijzen op zichzelf niet dat er sprake is van diverse inkomsten, maar kunnen wel tegen u worden gebruikt. Ze kunnen zelfs de indruk wekken dat u zelf besefte dat uw handelswijze een speculatief karakter had.

6. Conclusie

In het digitale tijdperk is anonimiteit op het internet vaak een illusie. De Belgische fiscus kan openbare platformen en fora raadplegen, informatie van andere bronnen naast elkaar leggen en op basis daarvan een verder onderzoek voeren. Daarnaast kan iedereen, bekend of onbekend, informatie over vermoedelijke fiscale fraude doorgeven via de fiscale kliklijn van de FOD Financiën.

Tradingwinsten, cryptowinsten en beleggingsopbrengsten en andere inkomsten die publiek worden besproken, kunnen daardoor op de radar van de fiscus verschijnen, ook wanneer de berichten werden geplaatst op een platform dat zo anoniem lijkt als Reddit. Een post leidt niet automatisch tot een aanslag en openbare informatie is niet zonder meer sluitend bewijs. Zij kan wel de eerste schakel vormen in een onderzoek waarin de fiscus bijkomende vragen stelt en de fiscale situatie grondiger onderzoekt.

Denk daarom twee keer, of liever drie keer, na voordat u gevoelige informatie over uw inkomsten, beleggingen of vermogen online publiceert. Zelfs wanneer u denkt dat u anoniem spreekt.