Airdrop belasting in België: belastingvrij bij ontvangst, maar niet bij verkoop
Bijgewerkt op: 15 okt
Een airdrop wordt vaak als “gratis crypto” voorgesteld. Fiscaal betekent gratis echter niet noodzakelijk belastingvrij. Bij een echte airdrop ontvangt u de tokens zonder betaling of tegenprestatie. Op het moment van ontvangst is in principe geen belasting verschuldigd, maar bij een latere verkoop of ruil kan wel meerwaardebelasting verschuldigd zijn.
In het kortEen eigenlijke airdrop is bij ontvangst in principe niet belastbaar. Volgens de fiscale administratie bedraagt de aanschaffingswaarde echter nul euro. Bij een latere verkoop of ruil wordt daardoor in beginsel de volledige ontvangen waarde als meerwaarde beschouwd. Wanneer de verrichting kadert binnen het normale beheer van uw privévermogen, geldt in de regel een belastingtarief van 10%, na toepassing van de jaarlijkse vrijstelling en eventuele verrekenbare minderwaarden. Aan airdrop farming en andere voorwaardelijke beloningen kunnen andere fiscale gevolgen verbonden zijn. Afhankelijk van de vereiste handelingen kan de fiscus deze proberen te kwalificeren als roerend inkomen, divers inkomen of beroepsinkomen. Een dergelijke kwalificatie volgt volgens ons evenwel niet automatisch uit het gebruik van de term “airdrop”. |
1. Wat is een airdrop?
Een airdrop is een verspreiding van cryptomunten of tokens waarbij de ontvanger in principe niets betaalt. In het juridisch jargon spreekt men dan over een "verkrijging om niet". Nieuwe cryptoprojecten gebruiken airdrops vaak als promotiemiddel: tokens worden gratis verdeeld om een protocol bekend te maken, een community op te bouwen of het gebruik van een nieuwe blockchain te stimuleren.
Bij een echte airdrop ontvangt de begunstigde de tokens om niet, zonder voorwaarden en zonder enige tegenprestatie. Vóór de toekenning heeft hij geen contractueel of ander afdwingbaar recht op de tokens. Ook de uitgever of het protocol heeft geen verbintenis om de airdrop toe te kennen. De toekenning gebeurt dus volledig vrijwillig.
De tokens worden met andere woorden om niet toegekend. Een project kan bijvoorbeeld tokens naar bestaande walletadressen sturen om bekendheid te verwerven of het eigenaarschap van de token over een ruimere groep gebruikers te spreiden.
2. Airdrops zijn niet volledig belastingvrij
Tijdens de parlementaire behandeling verduidelijkte de minister van Financiën dat cryptoactiva die via een dergelijke airdrop worden verkregen, pas binnen de meerwaardebelasting aanleiding geven tot belasting bij een latere overdracht onder bezwarende titel. De loutere ontvangst vormt volgens die toelichting geen belastbaar moment. Zie het verslag van de Kamercommissie Financiën, p. 8-9.
Op het ogenblik van ontvangst is er volgens de minister van Financiën geen belastbaar moment. Dat betekent echter niet dat de airdrop definitief belastingvrij is.
De fiscale behandeling kan als volgt worden samengevat:
Bij de ontvangst van een echte airdrop is in principe géén belasting verschuldigd.
Volgens het huidige administratieve standpunt bedraagt de aanschaffingswaarde van de ontvangen tokens nul euro.
Bij een latere verkoop of ruil vormt daardoor in beginsel de volledige ontvangen verkoopprijs een meerwaarde. Hier dient benadrukt te worden dat ook een ruil van de ontvangen token tegen een andere cryptomunt een realisatie van de meerwaarde kan vormen.
Wanneer de verkoop kadert in het normale beheer van het privévermogen, is die meerwaarde in de regel belastbaar tegen 10%, na toepassing van de beschikbare vrijstelling en eventuele verrekenbare minderwaarden.
“Belastingvrij bij ontvangst” is dus iets anders dan “volledig belastingvrij”.
Voorbeeld
Hierbij wordt geen rekening gehouden met de jaarlijkse vrijstelling of eventuele minderwaarden. |
Opvallend is dat de minister omtrent bovenstaande tijdens het wetgevend proces het geweer van schouder heeft veranderd.
De oorspronkelijke memorie van toelichting bij de meerwaardebelasting bevatte namelijk een opvallend gunstige regel. Daarin stond dat de aanschaffingswaarde van via een airdrop verkregen cryptoactiva gelijk zou zijn aan hun waarde op het ogenblik van de toekenning. Zie de memorie van toelichting, p. 43.
Tijdens de parlementaire bespreking verklaarde de minister dat een airdrop om niet wordt verkregen en daarom geen aanschaffingswaarde heeft. De latere administratieve circulaire sluit zich daarbij aan: voor een kosteloos verkregen airdrop wordt de aanschaffingswaarde geacht nul te bedragen. Het volledige bedrag dat bij een latere verkoop wordt ontvangen, wordt bijgevolg als meerwaarde aangemerkt.
Dit standpunt botst minstens op tekstueel vlak met de oorspronkelijke memorie van toelichting. In de praktijk zal de administratie echter haar circulaire toepassen en dus uitgaan van een aanschaffingswaarde van nul.
Er dient echter erkend te worden dat deze zienswijze nauwer aansluit bij de bewoording van artikel 102, § 1, tweede lid WIB 92. Dit omschrijft de aanschaffingswaarde als de prijs of waarde waartegen de belastingplichtige of zijn rechtsvoorganger de financiële activa onder bezwarende titel heeft verkregen. de administratie beargumenteerd dat bij een airdrop de ontvanger zelf geen prijs betaalt. Volgens de circulaire kan evenmin worden teruggegrepen naar een aanschaffingswaarde bij de rechtsvoorganger: de token creator heeft de cryptoactiva doorgaans zelf gecreëerd en dus niet onder bezwarende titel verkregen. Bij gebrek aan een betaalde prijs bij zowel de ontvanger als de token creator besluit de administratie dat er geen aanschaffingswaarde bestaat en dat deze bijgevolg nul euro bedraagt.
Verschil huidige versus vorige zienswijze
|
3. Is de realisatie van een airdrop altijd normaal beheer?
Ons inziens bestaan er sterke argumenten om de verkoop of ruil van een eigenlijke airdrop in beginsel als normaal beheer van het privévermogen te beschouwen.
Bij een eigenlijke airdrop verkrijgt de belastingplichtige de tokens immers:
om niet;
zonder investering;
zonder enige verplichting of tegenprestatie;
en doorgaans als onderdeel van een promotionele actie.
Op het moment van verkrijging ontbreekt daardoor normaal gezien een speculatief oogmerk. De begunstigde heeft de tokens niet aangekocht met de bedoeling ze met winst door te verkopen en heeft voor de verkrijging geen bijzonder financieel risico genomen.
Ook een kwalificatie als abnormaal beheer lijkt in zo’n situatie moeilijk verdedigbaar wanneer de ontvanger de tokens nadien gewoon bewaart en verkoopt. De loutere verkoop van een kosteloos verkregen vermogensbestanddeel maakt de verrichting volgens ons niet speculatief.
Toch verdient het woord “altijd” enige voorzichtigheid. De fiscus beoordeelt het normale of abnormale karakter aan de hand van alle concrete omstandigheden. Een onmiddellijke verkoop is op zichzelf niet noodzakelijk speculatief, maar actieve handelsstrategieën, hefboomfinanciering, georganiseerde farmingactiviteiten of een beroepsmatige aanpak kunnen de beoordeling beïnvloeden.
Voor een zuiver passief ontvangen promotionele airdrop is een belastingheffing tegen 33% als abnormaal divers inkomen naar onze mening moeilijk te verantwoorden. De 10%-regeling voor normaal beheerde financiële activa lijkt dan de aangewezen categorie.
4. Wat met airdrops ontvangen vóór 1 januari 2026?
Voor airdrops die vóór 1 januari 2026 werden ontvangen, geldt ons inziens een gunstiger systeem. Artikel 102, § 4 WIB 92 neemt voor financiële activa die vóór die datum werden verkregen in principe de waarde op 31 december 2025 als referentiewaarde. De administratieve nulwaarde voor airdrops wordt daardoor niet toegepast op de volledige latere verkoopprijs. Enkel de waardestijging vanaf 1 januari 2026 wordt belast.
Voorbeeld
|
Zonder het fotomoment zou, bij een aanschaffingswaarde van nul euro, de volledige verkoopprijs van € 500 als meerwaarde worden beschouwd. De belastingplichtige moet de waarde op 31 december 2025 wel voldoende kunnen aantonen. In het voorbeeld wordt geen rekening gehouden met de jaarlijkse vrijstelling of eventuele minderwaarden.
5. Wat met oneigenlijke airdrops?
Niet elke beloning die in de cryptowereld “airdrop” wordt genoemd, is fiscaal ook een echte airdrop.
De parlementaire voorbereiding lijkt vooral de klassieke promotionele airdrop te viseren: nieuwe cryptomunten worden bij de lancering gratis verdeeld, zonder dat de ontvanger enige verplichting of tegenprestatie op zich neemt.
Bij dergelijke voorwaarden kan worden betwist of nog sprake is van een eigenlijke airdrop. De token kan dan mogelijk een vergoeding vormen voor kapitaal, diensten of andere prestaties.
De belastingadministratie lijkt bepaalde crypto-opbrengsten vrij snel als roerend inkomen te beschouwen. Tijdens de parlementaire behandeling stelde de minister bijvoorbeeld dat staking- en liquidity rewards interesten zijn die als roerende inkomsten moeten worden aangegeven en in beginsel tegen 30% worden belast.
Ons inziens mag daaruit niet worden afgeleid dat iedere voorwaardelijke airdrop automatisch een roerend inkomen vormt. “Roerend inkomen” is een juridische categorie met eigen toepassingsvoorwaarden. Het gebruik van het woord “reward” of “airdrop” door een cryptoproject volstaat niet.
Er moet onder meer worden onderzocht:
welk vermogensbestanddeel inkomsten voortbrengt;
of kapitaal ter beschikking werd gesteld;
of sprake is van interest, een dividend, een verhuring of een andere opbrengst van roerend vermogen;
wie de vergoeding toekent;
en welke juridische verhouding tussen de partijen bestaat.
Zoals we in ons afzonderlijke artikel over staking toelichten, is ook een staking reward niet in iedere feitelijke en technische configuratie automatisch een roerend inkomen.
6. Kan een oneigenlijke airdrop een divers inkomen zijn?
Wanneer de beloning geen roerend of beroepsinkomen vormt, rijst de vraag of zij als divers inkomen kan worden belast.
Ook daarop bestaat geen rechtlijnig antwoord.
Advocaat-generaal Dirk Thijs heeft reeds gesteld dat de tekst van artikel 90,1° van het W.I.B.(1992) twee soorten van verrichtingen viseert die buiten een beroepswerkzaamheid worden uitgeoefend:
enerzijds, de prestatie, verrichting of speculatie waarbij een meerwaarde wordt gerealiseerd op goederen,
anderzijds, de diensten bewezen aan derden
Bij de ontvangst van een token als beloning is niet noodzakelijk sprake van een meerwaarde op een roerend goed. De belastingplichtige verkoopt op dat moment immers geen bestaand vermogensbestanddeel met winst. De token wordt voor het eerst verkregen.
Dan blijft de vraag of de token een vergoeding vormt voor een dienst die aan een derde werd geleverd. Daarvoor moet concreet worden vastgesteld:
welke prestatie of dienst werd verricht;
of er een voldoende rechtstreeks verband bestaat tussen die prestatie en de ontvangen tokens;
en ten aanzien van welke derde die prestatie werd geleverd.
Dat laatste element is belangrijk. Een protocol of blockchainnetwerk is niet zonder meer een afzonderlijke derde aan wie een dienst wordt verstrekt. Uit de commentaren aangaande de btw op mining, kan inspiratie worden geput voor het vereiste van een identificeerbare ontvanger en een rechtstreeks verband tussen prestatie en vergoeding.
Een kwalificatie als divers inkomen tegen 33% is daarom niet vanzelfsprekend. De precieze werking van het protocol en de voorwaarden van de beloning moeten telkens afzonderlijk worden onderzocht.
7. Waarom de kwalificatie belangrijk is
De fiscale kwalificatie heeft een grote invloed op het toepasselijke tarief:
Een echte airdrop wordt bij ontvangst in beginsel niet belast. Bij een latere verkoop binnen het normale beheer geldt doorgaans de meerwaardebelasting van 10%.
Een opbrengst die als roerend inkomen wordt gekwalificeerd, is in beginsel belastbaar tegen 30%.
Een occasionele prestatie of een speculatieve verrichting kan als divers inkomen tegen 33% worden belast.
Bij een voldoende georganiseerde en herhaalde activiteit kan zelfs sprake zijn van beroepsinkomen, belast tegen de progressieve tarieven en mogelijk onderworpen aan sociale bijdragen.
De belastingplichtige heeft er daarom alle belang bij de voorwaarden van de airdrop en zijn eigen handelingen zorgvuldig te documenteren.
Besluit
Een echte promotionele airdrop is niet belastbaar op het ogenblik waarop de tokens kosteloos en zonder tegenprestatie worden ontvangen. Dat maakt de airdrop echter niet volledig belastingvrij.
Volgens het huidige standpunt van de belastingadministratie bedraagt de aanschaffingswaarde nul euro. Bij een latere verkoop of ruil vormt daardoor in beginsel de volledige ontvangen waarde een meerwaarde. Wanneer de verrichting tot het normale beheer van het privévermogen behoort, geldt doorgaans het tarief van 10%, rekening houdend met de toepasselijke vrijstelling en eventuele minderwaarden.
Voor airdrop farming en andere voorwaardelijke beloningen is de analyse complexer. De administratie kan proberen de opbrengst als roerend inkomen, divers inkomen of beroepsinkomen te behandelen. Geen van die kwalificaties volgt echter automatisch uit het etiket “airdrop”. De juridische en technische kenmerken van de beloning blijven doorslaggevend.
