Fiscale controle op crypto: BBI onderzoekt blockchainanalyse en bereidt zich voor op DAC8
De Belgische fiscus bouwt zijn kennis en middelen voor crypto-onderzoeken verder uit. Dat blijkt uit het antwoord op een parlementaire vraag van Vincent Scourneau. De Bijzondere Belastinginspectie voerde gedurende de afgelopen vijf jaar in 86 dossiers een fiscaal onderzoek met betrekking tot cryptoactiva. Een proefproject met blockchainsoftware moet bovendien de weg vrijmaken voor efficiëntere analyses.
Voor cryptobeleggers bevestigt dit een ontwikkeling die wij eerder bespraken: fiscale controles op crypto vinden nu al plaats, vóór de eerste automatische gegevensuitwisseling onder DAC8. De nieuwe meerwaardebelasting, de aandacht voor buitenlandse cryptorekeningen en de toenemende gegevensuitwisseling maken een onderbouwd fiscaal dossier des te belangrijker.
86 BBI-dossiers in vijf jaar: wat zegt dat cijfer?
Volgens het ministeriële antwoord heeft de Bijzondere Belastinginspectie de afgelopen vijf jaar in 86 dossiers een fiscaal onderzoek met betrekking tot cryptoactiva gevoerd. Crypto stond dus al ruim vóór de eerste DAC8-uitwisseling op de radar van de fiscus.
In onze praktijk kwamen dergelijke dossiers tot nu toe vaak aan het rollen na bankmeldiFngen aan de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI), waarna verder onderzoek volgde. Daarover leest u meer in ons artikel over cryptowinsten overschrijven naar een Belgische bankrekening.
Daarnaast gebruikt de fiscus openbare informatie van websites, sociale media en fora. Een treffend praktijkvoorbeeld zijn cliënten die een vraag om inlichtingen van de BBI ontvingen met screenshots van hun eigen Redditberichten als bijlage. Dat bespreken wij in Reddit en de fiscus: wanneer een anoniem account toch fiscale sporen nalaat.
Wij zijn blij te mogen vaststellen dat wij in een groot deel van deze dossiers de bijstand en verdediging van de betrokken cliënten voor onze rekening hebben mogen nemen.
Blockchainsoftware moet onderzoeken versnellen
Binnen de BBI werd een proefproject met een gespecialiseerde blockchainanalysetool afgerond. Volgens de minister verminderde die tool de benodigde manuele analysetijd aanzienlijk. In alle onderzochte dossiers zouden onvolledige aangiften zijn vastgesteld. Welke blockchainanalysetool werd gebruikt is echter niet duidelijk.
Die laatste vaststelling mag niet worden veralgemeend. Het antwoord verduidelijkt niet hoeveel dossiers in het proefproject werden onderzocht of hoe deze werden geselecteerd. Het resultaat zegt dus niets over het aandeel van alle Belgische cryptobeleggers dat onvolledig aangifte doet.
Ook is er een verschil tussen een proefproject en een definitieve ingebruikname. Volgens het antwoord wordt de aankoop van een gespecialiseerde blockchainanalysetool nog onderzocht, onder meer met het oog op de verwachte gegevensinstroom door DAC8.
De fiscus bouwt technische kennis op
De administratie beschikt over E-auditcellen die digitale gegevens verzamelen en analyseren. Het antwoord verwijst daarnaast naar blockchainopleidingen, onderzoek naar openbare transactiegegevens en ondersteuning in individuele fiscale dossiers.
Op 3 juni 2026 organiseerde de BBI ook een masterclass over cryptoactiva, met bijdragen van Belgische instellingen en buitenlandse belastingadministraties.
Dat wijst op een verdere uitbouw van de technische expertise. Het betekent echter niet dat elke wallet automatisch aan een belastingplichtige kan worden gekoppeld of dat software zelfstandig de juiste fiscale behandeling van elke transactie bepaalt.
DAC8: gegevens over 2026 worden in 2027 uitgewisseld
Naast blockchainanalyse wordt de internationale gegevensuitwisseling belangrijker. De administratie kan vandaag al informatie uitwisselen op verzoek of spontaan. DAC8 voegt daar een systematische rapportering door de betrokken cryptodienstverleners aan toe.
De eerste rapporteringsperiode betreft het kalenderjaar 2026. De eerste automatische uitwisseling tussen de belastingadministraties moet uiterlijk op 30 september 2027 plaatsvinden. Het gaat dus om gegevens over 2026 die in 2027 worden uitgewisseld.
Welke aanbieders en gegevens onder deze regeling vallen, bespreken wij uitgebreider in ons artikel over DAC8 en de automatische gegevensuitwisseling over cryptotransacties.
DAC8 bepaalt op zichzelf niet of een concrete opbrengst belastbaar is. De rapportering en de fiscale beoordeling zijn twee verschillende stappen.
Meerwaardebelasting en cryptorekeningen: crypto blijft steeds minder buiten beeld
De versterkte controles staan niet op zichzelf. Ook de nieuwe meerwaardebelasting op crypto vanaf 2026 vergroot het belang van een correcte administratie. Zelfs wie uitsluitend binnen het normale beheer van zijn privévermogen belegt, moet voortaan rekening houden met de toepasselijke belasting- en aangifteregels, waaronder de voorwaarden en vrijstellingen van het nieuwe stelsel.
Daarnaast is er de melding van buitenlandse cryptorekeningen bij het CAP en in de belastingaangifte. De toepassing daarvan op cryptorekeningen heeft aanleiding gegeven tot juridische discussie. Ons praktische advies blijft om buitenlandse rekeningen bij gecentraliseerde exchanges aan te geven.
Samen met DAC8 en de verdere ontwikkeling van blockchainanalyse maken deze maatregelen het steeds moeilijker om cryptoverrichtingen buiten het zicht van de administratie te houden. Dat betekent niet dat iedere transactie belastbaar is of iedere belegger een controle zal krijgen. Het betekent wel dat verschillen tussen beschikbare gegevens en ingediende aangiften gemakkelijker aanleiding kunnen geven tot vragen.
Een rekening aangeven of vanaf 2026 correct belasting betalen, geeft bovendien geen uitsluitsel over de fiscale behandeling van eerdere inkomsten. Wie daarover twijfelt, laat zijn situatie het best per inkomstenjaar beoordelen.
Meer transactiegegevens betekenen niet automatisch een correcte taxatie
Een technisch overzicht van transacties is nog geen volledige fiscale analyse. Een transfer tussen twee eigen wallets moet bijvoorbeeld anders worden begrepen dan een verkoop. Ook ontbrekende aankoopgegevens, bridges en DeFi-verrichtingen kunnen een reconstructie bemoeilijken.
Daarna volgt de juridische beoordeling: welke verrichtingen vonden plaats, aan wie zijn de opbrengsten toe te rekenen en welke regels gelden voor het betrokken inkomstenjaar?
Software kan het onderzoek ondersteunen, maar neemt die beoordeling niet weg. Een onderbouwd dossier moet de samenhang tussen oorspronkelijke investeringen, transfers, opbrengsten en fiscale aangiften verklaren.
Die dossieropbouw speelt ook wanneer u cryptogelden naar een Belgische bank wilt overschrijven en vragen krijgt over de herkomst van uw vermogen.
Een vraag om inlichtingen ontvangen?
Bij een controle gaat het niet alleen over bedragen. De administratie kan ook vragen stellen over uw beleggingsstrategie, handelsfrequentie, gebruikte software, financiering en andere activiteiten.
Antwoorden moeten correct en volledig zijn, maar ook voldoende context bevatten. Een onnauwkeurige omschrijving kan een verkeerd beeld geven van uw activiteiten. Ook de reikwijdte van de vragen en de betrokken onderzoeksjaren verdienen aandacht.
In onze bespreking van de twintig vragen die de fiscus aan cryptobeleggers stelt leggen wij uit welke informatie wordt gezocht en waar de belangrijkste gevoeligheden liggen.
Twijfels over het verleden? Begin met een analyse
Een parlementair antwoord over fraudebestrijding betekent niet dat iedere cryptobelegger een fiscaal probleem heeft. Evenmin volgt uit een onvolledige transactiehistoriek automatisch dat belastingen verschuldigd zijn of fraude werd gepleegd.
Wie twijfelt over eerdere aangiften, begint daarom het best met een reconstructie en beoordeling per inkomstenjaar. Bij een fiscale doorlichting van een cryptoportefeuille onderzoeken wij de oorsprong en aangroei van het vermogen en gaan wij na welke verplichtingen van toepassing waren.
Pas wanneer duidelijk is of er daadwerkelijk een onregelmatigheid bestaat, kan worden beoordeeld of een rechtzetting nodig is en welke aanpak passend is.
Bijstand bij een fiscale controle op crypto
Aeacus combineert de technische analyse van cryptotransacties met fiscale en juridische bijstand. Wij ondersteunen cliënten bij vragen om inlichtingen, onderzoeken door de BBI en verdere fiscale geschillen.
Lees meer over onze bijstand bij fiscale controles en geschillen over crypto, of neem vrijblijvend contact met ons op om uw situatie te bespreken.
Bron: parlementaire vraag nr. 1254 van Vincent Scourneau van 10 juni 2026 en het ministeriële antwoord, QRVA 56 55, 14 juli 2026, blz. 471–474.
Voor de timing van de eerste DAC8-uitwisseling: Europese Commissie — DAC8.
